مطالعات پایه هشتم ,درس پنجم(آسیب های اجتماعی و پیشگیری از آنها) در کانون توجه

دوره نوجوانی

نوجوانان،گروه سنی دوازده تا هجده سال را تشکیل می دهند.در این دوره،افراد از نظر جسمانی دچار تغییراتی میشوند که به این تغییرات «بلوغ» می گویند.نوجوانان علاوه بر تغییرات جسمانی از نظر ذهنی و اجتماعی نیز تغییر می کنند.آنها در حال پشت سر گذاشتن کودکی و رسیدن به جوانی و بزرگسالی هستند.تغییرات در این دوره ،اغلب باعث بروز مسائل مختلف عاطفی و احساسی در نوجوانان می شود.

آسیب های اجتماعی

نوجوانی، فرصتی برای کسب شایستگی ها و مهارت های زندگی است و این فرصت کوتاه را باید غنیمت شمرد، اما در این  هیجانی و کنجکاوی  دوره به دلیل برخی خصوصیاتی که در دوران بلوغ به وجود می آید، افراد حساس ترند و ممکن است روحیه آنها باعث شود که بیشتر در معرض آسیب های اجتماعی قرار بگیرند. از جمله آسیب های اجتماعی که مشکلات زیادی برای افراد یک جامعه به وجود می  آورد، پرخاشگری و نزاع و اعتیاد است.

پرخاشگری و نزاع

پرخاشگری و نزاع نتیجه کنترل(مهار)نکردن خشم است.سال گذشته در کتاب تفکر و سبک زندگی تا حدی با موضوع خشم آشنا شدید و لزوم کنترل (مهار)خشم،پی بردید.خشم و عصبانیت، احساسی طبیعی است و هر  کس در زندگی خود در مواقعی عصبانی می شود. اما مهم این است که در موقع خشم، رفتاری مناسب از خودمان بروز  بدهیم.راه  های مختلفی برای بیان عصبانیت وجود دارد. برخی از این راه ها درست و مفید و برخی از  آنها مضرند.افرادی که راه های درست ابراز خشم را یاد نگرفته و نمی توانند به طور معمول خشم خود را کنترل (مهار) کنند، به افراد پرخاشگر تبدیل می شوند و ممکن است در بزرگسالی نیز به این رفتار ادامه دهند.رفتارهای پرخاشگرانه درجات گوناگون دارد و ممکن است به شکل های مختلفی مانند آزار و اذیت، کتک زدن، مسخره کردن و تحقیر دیگران، بی ادبی نمودن و ناسزا گفتن و شکستن و تخریب وسایل، بروز کنند.نوجوانان پرخاشگر، تحمل کمی دارند. پرخاشگری همچنین مشکلاتی را در یادگیری و تحصیل به وجود می آورد و زمینه را برای سایر آسیب های اجتماعی فراهم می کند.گاهی پرخاشگری ممکن است اثرات جبران ناپذیری در زندگی فرد به وجود بیاورد.

* گاهی اوقات ما از یک موضوع یا رفتار دیگران، عصبانی می شویم. در اینجا باید یاد بگیریم که خشم خود را کنترل (مهار) و از راه های صحیح، عصبانیت خود را ابراز کنیم.

* گاهی اوقات ما در معرض عصبانیت دیگران قرار می گیریم، یعنی با فردی مواجه می شویم که از دست ما خشمگین است. در اینجا نیز باید یاد بگیریم چگونه برخورد مناسب داشته باشیم.

!مهم! بچه ها! این سه قاعده را در هنگام خشم و عصبانیت به خاطر بسپارید: 1ــ نباید به وسایل یا اموال خودم و دیگران، صدمه بزنم. 2ــ نباید به دیگران صدمه بزنم. 3ــ نباید به خودم صدمه بزنم.

*رفتار هایی که باید از خود نشان دهیم*

1... ‌وقتی ما از دست کسی عصبانی هستیم:

* به خدا پناه ببریم و با گفتن ذکر و نام و یاد خدا خود را آرام کنیم.

*نفس های عمیق بکشیم و از یک تا ده بشماریم.

*با رعایت سه قاعده ای که در بالا گفته شد، علت عصبانیت خود را مؤدبانه و آرام بیان کنیم.

*اگر نمی توانیم خود را آرام کنیم، محیط ناراحت کننده را ترک کنیم.

*برای آرام کردن خود از گفت وگو و مشورت با بزرگ ترها کمک بگیریم.

*خوبی های طرف مقابل را به یاد بیاوریم.

2... وقتی دیگری از دست ما عصبانی است:

* به آرامی از او سؤال کنیم چرا از دست ما عصبانی است و علت چیست؟

*به حرف های طرف مقابل، خوب گوش کنیم و حرف های او را قطع نکنیم.

*اگر اشتباهی مرتکب نشده ایم، با آرامش توضیح دهیم و اگر اشتباهی کرده ایم عذرخواهی کنیم و راهی برای جبران اشتباه، پیدا کنیم.

*اگر کسی از دست ما خیلی عصبانی است، به طوری که حاضر به شنیدن حرف های ما نیست و ممکن است به ما صدمه بزند فورا صحنه را ترک کنیم ،و از بزرگ ترها کمک بخواهیم.

موادّ مخدّر،نجربه ای خطرناک

یکی دیگر از آسیب هایی که در هر کشوری افراد و به ویژه جوانان را تهدید می کند،اعتیاد به مواد مخدر است.مواد مخدر،موادی هستند که مصرف آنها تغییراتی روی دستگاه عصبی ایجاد می کند و باعث کم شدن هوشیاری و بی حسی و بی حالی می شوند اما پس از تمام شدن اثر آن روی مغز، فرد حال بسیار بدی پیدا می کند و مجبور است دوباره به سمت آن ماده برود. به عبارت دیگر فرد به آن وابستگی پیدا می کند و حاضر است برای به دست آوردن آن ماده، هر کاری بکند.

امّا چرا برخی افراد،گول می خورند و به سمت چنین موادی گرایش پیدا می کنند؟

بعضی از افراد ادعا می کنند برای فرار از مشکلات به این سمت کشیده شده اند. برخی از نوجوانان و جوانان که جرأت و مهارت «نه گفتن» را ندارند، تحت تأثیر دیگران قرار می گیرند و به خواسته های آنها پاسخ مثبت می دهند و فریب می خورند. بعضی دیگر از افراد از روی کنجکاوی یا خودنمایی و اینکه نشان دهند، دیگر بچه نیستند،سیگار و مواد مخدر را تجربه(آزمایش)می کنند.در حالی که تجربه مواد مخدر،خطرناک است و حتی با یک بار استفاده ،فرد به دام آنها می افتد و به سادگی نمی تواند از شر آنها خلاص شود.

!مطلبی که باید بدانیم!

بر طبق قانون، نگهداری و مخفی نمودن، خرید و فروش و پخش، مصرف و واردات و صادرات مواد مخدر جرم است و افرادی که مواد مخدر را در جامعه پخش یا خرید و فروش کنند با شدیدترین مجازات روبه رو می شوند.گاهی ممکن است قاچاقچیان مواد مخدر ،کودکان و نوجوانان را فریب دهند و از آنها سوء استفاده کنند و بخواهند در مقابل دریافت پولی ، مقداری از این مواد را برایشان جابه جا کنند.اگر نوجوانی این کار خطا را بکند،حتی اگر فریب خورده و مجبور شده باشد،مجرم شناخته می شود و به زندان فرستاده می شود،چون عمل مجرمانه ای انجام داده است.

ویان رسول پور